Dziedziczenie
Mieszkali razem od piętnastu lat. Ona nie miała żadnych praw.

Historia o tym, że miłość nie jest argumentem w sprawie spadkowej.
Pan Marek nie planował umierać w październiku. Miał 43 lata, nie chorował i rok wcześniej kupili razem psa. Kiedy jechał tą samą drogą do pracy co każdego ranka, nikomu nie przyszło do głowy, że ta środa będzie ostatnią.
Katarzyna i Marek żyli razem od piętnastu lat. Mieszkali w jego mieszkaniu - kupił je przed ich związkiem, tylko na siebie. Razem płacili rachunki, razem jeździli na wakacje, razem adoptowali psa. Nie brali ślubu, bo - jak mówili znajomym - "po co? Wszystko i tak mamy razem".
Kilka tygodni po wypadku Katarzyna chciała zabrać rzeczy z mieszkania. Rodzice Marka powiedzieli, że mogą umówić się na odbiór. Mieszkanie było ich - odziedziczyli je jako jedyni prawni spadkobiercy. Marek nie miał testamentu ani dzieci. Rodzice, z którymi Katarzyna rozmawiała może raz do roku, dostali wszystko.
Katarzyna sprawdziła to u prawnika. Bez testamentu i bez ślubu partner życiowy nic nie dziedziczy. W polskim prawie związek nieformalny - nawet wieloletni, nawet z majątkiem budowanym razem - nie daje żadnych praw do tego, co zostaje po partnerze. Katarzyna miała roszczenie wyłącznie do połowy samochodu, bo był kupiony wspólnie i miała to na piśmie. O psie trzeba było rozmawiać osobno.
Piętnaście lat. Zero praw.
Na czym polegał problem
Polskie prawo spadkowe nie zna pojęcia partnera życiowego w kontekście dziedziczenia. Jeśli nie ma testamentu, majątek trafia do rodziny w ustalonej przez przepisy kolejności: dzieci, małżonek, rodzice, rodzeństwo. Partner bez ślubu i bez testamentu w tej kolejności po prostu nie istnieje - niezależnie od długości związku i wszystkiego, co razem zbudowali.
Czego uczy ta historia
Testament to dla par nieformalnych nie romantyczny gest, lecz jedyne dostępne narzędzie ochrony. Bez niego partner jest prawnie obcy wobec majątku drugiej osoby. Rozmowa o testamencie nie jest rozmową o śmierci. Jest rozmową o tym, co chcesz, żeby stało się z tym, co razem zbudowaliście.
Co warto zrobić już dziś
- Sporządzić testament wskazujący partnera jako osobę dziedziczącą - szczególnie jeśli para nie jest małżeństwem.
- Sprawdzić, które składniki majątku są zapisane wyłącznie na jedną osobę i czy druga miałaby do nich dostęp w razie nagłej śmierci.
- Ustanowić pełnomocnictwo notarialne na wypadek zdarzenia losowego - bez niego partner nie może działać w imieniu drugiej osoby nawet w pilnych sprawach.
- Zadbać o to, żeby nieruchomości kupowane wspólnie były wpisane na oboje - jeśli właścicielem jest tylko jedna osoba, po jej śmierci druga nie ma żadnych praw do tej nieruchomości.
- Wskazać partnera jako osobę uprawnioną do odbioru środków (uposażonego) w polisach na życie - dzięki temu pieniądze trafią do niego bezpośrednio, z pominięciem całego postępowania spadkowego.
Najczęstsze pytania
Czy partner z wieloletniego związku ma prawo do obowiązkowej części majątku po śmierci partnera?
Nie. Prawo do zachowku - czyli obowiązkowej części majątku, której nie można odebrać - mają wyłącznie dzieci i wnuki, małżonek i rodzice osoby, która umarła. Partner nieformalny nie należy do żadnej z tych grup. Bez testamentu nie dziedziczy i nie może dochodzić żadnej części majątku.
Czy da się zabezpieczyć partnera bez sporządzania testamentu?
Częściowo. Polisa na życie z partnerem wskazanym jako uprawniony do odbioru środków pozwala przekazać mu konkretną kwotę bezpośrednio - bez testamentu i bez postępowania sądowego. To nie zastępuje testamentu w kwestii nieruchomości i reszty majątku, ale może dać partnerowi dostęp do środków wtedy, kiedy są najbardziej potrzebne.
Historia jest zilustrowana na podstawie typowych sytuacji związanych z dziedziczeniem w związkach nieformalnych. Imiona i szczegóły są przykładowe. Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej ani finansowej.
Jak Trustio może pomóc
W Trustio pomagamy parom - formalnym i nieformalnym - zadbać o to, żeby wzajemne decyzje były zapisane i mogły zostać zrealizowane. Testament, polisa, Czerwona Teczka ze spisanymi kontaktami i dokumentami - wszystko, co sprawia, że partner nie zostaje bez żadnych praw.

CEO
Przedsiębiorca, doradca finansowy, współtwórca i prezes zarządu Trustio Z branżą finansową jestem związany od 2011 roku. Przez lata pracy z klientami przekonałem się, że odpowiedzialne zarządzanie finansami to nie tylko oszczędzanie, inwestowanie czy ubezpieczenia, ale również świadome zabezpieczenie przyszłości swojej rodziny. To właśnie z tego przekonania narodziło się Trustio - projekt, który współtworzę, aby pomagać rodzinom porządkować ważne sprawy, dokumenty i decyzje związane z majątkiem oraz sukcesją. Wierzę, że nawet o trudnych sprawach można mówić prosto i zrozumiale, a dobre przygotowanie dzisiaj może oszczędzić naszym bliskim wielu problemów w przyszłości. Prywatnie jestem mężem, tatą, pasjonatem podróży i biegania.
Powiazane artykuly
Płaciła składki przez sześć lat. Pieniądze trafiły do kogoś, o kim nie myślała.
Pani Monika przez sześć lat płaciła składki na polisę na życie, myśląc o dzieciach, ale nie wskazała osoby uprawnionej do odbioru pieniędzy. Po jej śmierci jedna trzecia sumy trafiła do męża, z którym od lat żyła osobno.
Ile wynosi zachowek - ile procent i jak go policzyć?
Zachowek to połowa udziału, który przysługiwałby z ustawy, a w niektórych przypadkach dwie trzecie. Jak policzyć konkretną kwotę, gdy w grę wchodzą darowizny, długi i rodzeństwo, które dostało wszystko?
Kiedy należy się zachowek?
Zachowek chroni najbliższych pominiętych w testamencie, ale prawo jasno określa, komu przysługuje. Kto jest uprawniony, a kto może stracić to prawo przez wydziedziczenie, zrzeczenie się dziedziczenia, odrzucenie spadku lub niegodność?


