Dziedziczenie

Mieszkali razem od piętnastu lat. Ona nie miała żadnych praw.

Adrian Graczyk4 min czytania
Dojrzała para podczas spotkania z kierownikiem banku i podpisywania umowy najmu w biurze; w centrum kadru znajduje się dojrzały mężczyzna.

Historia o tym, że miłość nie jest argumentem w sprawie spadkowej.

Pan Marek nie planował umierać w październiku. Miał 43 lata, nie chorował i rok wcześniej kupili razem psa. Kiedy jechał tą samą drogą do pracy co każdego ranka, nikomu nie przyszło do głowy, że ta środa będzie ostatnią.

Katarzyna i Marek żyli razem od piętnastu lat. Mieszkali w jego mieszkaniu - kupił je przed ich związkiem, tylko na siebie. Razem płacili rachunki, razem jeździli na wakacje, razem adoptowali psa. Nie brali ślubu, bo - jak mówili znajomym - "po co? Wszystko i tak mamy razem".

Kilka tygodni po wypadku Katarzyna chciała zabrać rzeczy z mieszkania. Rodzice Marka powiedzieli, że mogą umówić się na odbiór. Mieszkanie było ich - odziedziczyli je jako jedyni prawni spadkobiercy. Marek nie miał testamentu ani dzieci. Rodzice, z którymi Katarzyna rozmawiała może raz do roku, dostali wszystko.

Katarzyna sprawdziła to u prawnika. Bez testamentu i bez ślubu partner życiowy nic nie dziedziczy. W polskim prawie związek nieformalny - nawet wieloletni, nawet z majątkiem budowanym razem - nie daje żadnych praw do tego, co zostaje po partnerze. Katarzyna miała roszczenie wyłącznie do połowy samochodu, bo był kupiony wspólnie i miała to na piśmie. O psie trzeba było rozmawiać osobno.

Piętnaście lat. Zero praw.

Na czym polegał problem

Polskie prawo spadkowe nie zna pojęcia partnera życiowego w kontekście dziedziczenia. Jeśli nie ma testamentu, majątek trafia do rodziny w ustalonej przez przepisy kolejności: dzieci, małżonek, rodzice, rodzeństwo. Partner bez ślubu i bez testamentu w tej kolejności po prostu nie istnieje - niezależnie od długości związku i wszystkiego, co razem zbudowali.

Czego uczy ta historia

Testament to dla par nieformalnych nie romantyczny gest, lecz jedyne dostępne narzędzie ochrony. Bez niego partner jest prawnie obcy wobec majątku drugiej osoby. Rozmowa o testamencie nie jest rozmową o śmierci. Jest rozmową o tym, co chcesz, żeby stało się z tym, co razem zbudowaliście.

Co warto zrobić już dziś

  • Sporządzić testament wskazujący partnera jako osobę dziedziczącą - szczególnie jeśli para nie jest małżeństwem.
  • Sprawdzić, które składniki majątku są zapisane wyłącznie na jedną osobę i czy druga miałaby do nich dostęp w razie nagłej śmierci.
  • Ustanowić pełnomocnictwo notarialne na wypadek zdarzenia losowego - bez niego partner nie może działać w imieniu drugiej osoby nawet w pilnych sprawach.
  • Zadbać o to, żeby nieruchomości kupowane wspólnie były wpisane na oboje - jeśli właścicielem jest tylko jedna osoba, po jej śmierci druga nie ma żadnych praw do tej nieruchomości.
  • Wskazać partnera jako osobę uprawnioną do odbioru środków (uposażonego) w polisach na życie - dzięki temu pieniądze trafią do niego bezpośrednio, z pominięciem całego postępowania spadkowego.

Najczęstsze pytania

Czy partner z wieloletniego związku ma prawo do obowiązkowej części majątku po śmierci partnera?

Nie. Prawo do zachowku - czyli obowiązkowej części majątku, której nie można odebrać - mają wyłącznie dzieci i wnuki, małżonek i rodzice osoby, która umarła. Partner nieformalny nie należy do żadnej z tych grup. Bez testamentu nie dziedziczy i nie może dochodzić żadnej części majątku.

Czy da się zabezpieczyć partnera bez sporządzania testamentu?

Częściowo. Polisa na życie z partnerem wskazanym jako uprawniony do odbioru środków pozwala przekazać mu konkretną kwotę bezpośrednio - bez testamentu i bez postępowania sądowego. To nie zastępuje testamentu w kwestii nieruchomości i reszty majątku, ale może dać partnerowi dostęp do środków wtedy, kiedy są najbardziej potrzebne.


Historia jest zilustrowana na podstawie typowych sytuacji związanych z dziedziczeniem w związkach nieformalnych. Imiona i szczegóły są przykładowe. Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej ani finansowej.

Jak Trustio może pomóc

W Trustio pomagamy parom - formalnym i nieformalnym - zadbać o to, żeby wzajemne decyzje były zapisane i mogły zostać zrealizowane. Testament, polisa, Czerwona Teczka ze spisanymi kontaktami i dokumentami - wszystko, co sprawia, że partner nie zostaje bez żadnych praw.

Poznaj Czerwoną Teczkę

Umów konsultację z doradcą

Adrian Graczyk
Adrian Graczyk

CEO

Przedsiębiorca, doradca finansowy, współtwórca i prezes zarządu Trustio Z branżą finansową jestem związany od 2011 roku. Przez lata pracy z klientami przekonałem się, że odpowiedzialne zarządzanie finansami to nie tylko oszczędzanie, inwestowanie czy ubezpieczenia, ale również świadome zabezpieczenie przyszłości swojej rodziny. To właśnie z tego przekonania narodziło się Trustio - projekt, który współtworzę, aby pomagać rodzinom porządkować ważne sprawy, dokumenty i decyzje związane z majątkiem oraz sukcesją. Wierzę, że nawet o trudnych sprawach można mówić prosto i zrozumiale, a dobre przygotowanie dzisiaj może oszczędzić naszym bliskim wielu problemów w przyszłości. Prywatnie jestem mężem, tatą, pasjonatem podróży i biegania.

Spadek

Kiedy należy się zachowek?

Zachowek chroni najbliższych pominiętych w testamencie, ale prawo jasno określa, komu przysługuje. Kto jest uprawniony, a kto może stracić to prawo przez wydziedziczenie, zrzeczenie się dziedziczenia, odrzucenie spadku lub niegodność?

Trustio Team3 min czytania

Uporządkuj ważne sprawy, zanim staną się problemem

Załóż konto i przygotuj Czerwoną Teczkę - zostaw bliskim jasny obraz majątku i dokumentów.